စာရေးဆရားအသုံးအနှုန်း
Theme (ဇာတ်လမ်းရဲ့ အဓိက သဘောတရား)
ဇာတ်လမ်းတစ်ခုရဲ့ အဓိက ခေါင်းစဉ်၊ subject (သို့) သတင်းစကား၊ ဥပမာ အချစ်၊ သေခြင်း (သို့) သစ္စာဖောက်ခြင်း: ဇာတ်ကြောင်းအောက်မှာ ဒီလက်ရာက အကြောင်းအရာ ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတာပါ။
Theme (ဇာတ်လမ်းရဲ့ အဓိက သဘောတရား) ဆိုတာ "ဇာတ်လမ်းတစ်ခုထဲမှာရှိတဲ့ အဓိက ခေါင်းစဉ်၊ subject (သို့) သတင်းစကား ဘယ်ဟာမဆို" ပါ၊ ဒီအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို narratology၊ စာပေ ဝေဖန်ရေးနဲ့ ရုပ်ရှင် လေ့လာမှုတွေ အားလုံးမှာ သုံးကြတယ်။ များသောအားဖြင့် စိတ်ကူးယဉ် နာမဝိသေသန တစ်လုံးတည်းနဲ့ နာမည်တပ်လို့ရတယ်၊ အချစ်၊ သေခြင်း၊ သစ္စာဖောက်ခြင်း (သို့) မိဘဖြစ်ခြင်းလိုမျိုး၊ (သို့) ကြီးထွားရောက်ရှိမှုလို စကားစုတစ်ခုနဲ့ပါ၊ ဒါက ဇာတ်ကြောင်း၊ ဇာတ်ကောင်၊ နေရာခင်းနဲ့ စတိုင်တွေနဲ့အတူ စာပေရဲ့ အခြေခံ အစိတ်အပိုင်းတွေထဲမှာ တစ်ခု ဖြစ်တယ်။ ရှည်လျားတဲ့ လက်ရာတွေမှာ သဘောတရားတွေ အများအပြား ပါတတ်ပြီး၊ များသောအားဖြင့် တိုက်ရိုက် ပြောပြထားတာ မဟုတ်ဘဲ သွယ်ဝိုက် ပေါ်လာတာ ဖြစ်တယ်။
ဆောင်းပါရဲ့ အသုံးဝင်တဲ့ ခွဲခြားချက်က သဘောတရား စိတ်ကူးယဉ် (thematic concept) နဲ့ သဘောတရား ဖော်ပြချက် (thematic statement) ကို ခွဲပြတယ်: စာဖတ်သူတွေ "ဒီလက်ရာက အကြောင်းအရာ ဘာလဲ" လို့ ထင်တာက concept ဖြစ်ပြီး၊ "ဒီ subject အကြောင်း ဒီလက်ရာက ဘာပြောလဲ" က statement ပါ: Of Mice and Men မှာ အထီးကျန်မှုက concept ဖြစ်ပြီး၊ အထီးကျန်မှု အကြောင်း ဝတ္ထုက ပြောတဲ့ အချက်က statement ပါ။ ဇာတ်လမ်းတွဲ ရေးသူတွေအတွက် theme က ဒိုင်လာတစ်ချောင်းပါ: ဇာတ်ကြောင်းက နောက်မှာ ဘာဖြစ်မလဲ ဆုံးဖြတ်ပြီး၊ theme က ဖြစ်ရပ်တွေရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ဆုံးဖြတ်တယ်၊ ဒါမှ အခန်း ရာပေါင်းများစွာက တစ်ခန်းနဲ့တစ်ခန်း မဆက်နွယ်သလို မခံစားရတော့ဘူး။ Theme က များသောအားဖြင့် ဇာတ်ကောင် ဇာတ်အဝိုင်းတွေကနေ မြင်ရလာတယ်၊ Bildungsroman (ကြီးထွားရောက်ရှိမှု ဝတ္ထု)လို ရိုးရာတစ်ခုကတော့ theme တစ်ခုကို အမျိုးအစားတစ်ခုအဖြစ် တိုးမြှင့်လိုက်တာပါ။