အမျိုးအစား
Weird fiction
ပုံမှန် ဘီလူးသရုပ်တွေအစား အပြင်ဘက်၊ မသိရှိရ အားတွေအပေါ် ရှင်းပြလို့ မရတဲ့ ကြောက်လန့်မှုကို ဗဟိုပြုပြီး ထိတ်လန့်စရာ၊ စိတ်ကူးယဉ်နဲ့ သိပ္ပံ စိတ်ကူးယဉ်တွေကို ရောနှောတဲ့ အမျိုးအစားဖန်တီးမှု စာပေ။
Weird fiction ကတော့ ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းနဲ့ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းမှာ အစပျိုးခဲ့တဲ့၊ ထိတ်လန့်စရာ၊ စိတ်ကူးယဉ်နဲ့ သိပ္ပံ စိတ်ကူးယဉ်တွေကို ရောနှောထားတဲ့ အမျိုးအစားဖန်တီးမှု ကိုင်းခွဲတစ်ခုပါ။ သူ့ရဲ့ လက္ခဏာ လုပ်ဆောင်ချက်ကတော့ ဂန္ထဝင် ထိတ်လန့်စရာ ဇာတ်လမ်းတွေရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ဇာတ်ကောင်တွေဖြစ်တဲ့ ဝိဉာဉ်၊ သွေးစုတ်ဘီလူးနဲ့ လူဝံတွေကို ရှောင်ကြဉ် (သို့) အသွင်အပြင် အလုံးလုံး ပြန်ဖော်တာပါ: Lovecraft က ဒီပုံစံကို "အပြင်ဘက်၊ မသိရှိရ အားတွေအပေါ် အသက်ပိတ်၍ မရတဲ့ ရှင်းပြလို့ မရတဲ့ ကြောက်လန့်မှု လေထုတစ်မျိုး" နဲ့ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်တယ်။ Poe၊ M. R. James၊ Machen၊ Blackwood၊ Hodgson နဲ့ Lovecraft တို့က ပထမခေတ်ကို ခိုင်မာစေခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန် နှစ်တွေကနေ စတဲ့ New Weird ပြန်လည်နိုးထမှုကတော့ China Miéville လို စာရေးဆရာတွေကနေတဆင့် ဒီပုံစံကို ဆက်လက် သယ်ဆောင်သွားတယ်။
VanderMeer နှစ်ဦးက ဒါကို အမျိုးအစားတစ်ခုထက် ပုံစံ (mode) တစ်ခုလို့ ဖော်ပျကြတယ်၊ ဒါကလည်း လက်တွေ့ဘက်က အချက်ပါ: weird fiction က ဘယ် ဇာတ်ကြောင်းပေါ်မဆို တင်ပေးလို့ရတဲ့ အသံအနေအထားဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းတစ်ခုပါ၊ သူ့ရဲ့ ခေတ်သစ် အနှစ်သာရကတော့ cosmic horror ပါ။ ဒီပုံစံက ဖုံးထားခြင်းနဲ့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ထုတ်ဖော်ပြခြင်းပေါ်မှာ လည်ပတ်လို့၊ ရှည်လျားတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ခုက ဘာတွေ ပြခဲ့ပြီးပြီလဲ၊ ဘယ်လောက်အထိ ပြလဲဆိုတာကို အတိအကျ လိုက်မှတ်ရမယ်။