အတိတ်ကာလနဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ကာလ

ကာလ (tense) က သင့်ရဲ့ ပထမဆုံး စာပိုဒ်မှာ ဆုံးဖြတ်ခံရပြီး တစ်အုပ်လုံးမှာ ကုန်ကျစရိတ် ပေးရတယ်။ အခန်း ၃၀ မှာ စိတ်ပြောင်းရင် စာကြောင်းတိုင်းရဲ့ စက်ကိရိယာ ပြန်ရေးခြင်းနဲ့အတူ အတိတ်ပြန်ခန်းတွေအကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ရာ ဝန်းကျင် ရင်ဆိုင်ရတယ်။ အတတ်ပညာဘက် သဘောတူညီချက်ကတော့ မဆန်ပေမယ့် ခိုင်မာတယ်: The Write Practice က ဆုံးဖြတ်မရသေးတဲ့ ဝတ္ထုရေးဆရာတွေကို "အန္တရာယ် အကင်းဆုံး" ဖြစ်တဲ့ အတိတ်ကာလကို ပုံသေအဖြစ် ရွေးခိုင်းတယ်၊ The Novelry ကတော့ ကတိကဝတ် မချခင် ဒီရွေးချယ်မှုကို စမ်းသပ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် လည်ပတ်ခိုင်းတယ်။ ကာလတစ်ခုစီက တကယ် ဘာဝယ်ပေးလဲ၊ နာမည်ကြီး ချက်ချင်းရမှု အချက်က ဘယ်နေရာမှာ ကုန်သွားလဲ:

အတိတ်ကာလက ဘာတွေ ပေးလဲ

အတိတ်ကာလ ရွေးချယ်မှုက စာဖတ်သူတွေ ဘာမှ အထူးသတိမထားမိဘဲ ဖတ်နိုင်တဲ့ အားသာချက်ကနေ စတင်တယ်။ ဒီရင်းနှီးမှုကတော့ အသိအမှတ်ပြုရ လွယ်တဲ့ အားသာချက်ပါ။

• ရင်းနှီးမှု။ အတိတ်ကာလက ဇာတ်လမ်းပြောရိုးရဲ့ ပုံသေ ရွေးချယ်မှုပါ၊ စာဖတ်သူတွေက သတိမပါဘဲ ဝင်ရောက် ဖတ်နိုင်ကြတယ်။ The Novelry ရဲ့ တည်းဖြတ်သူတွေက ရိုးရိုးသားသား ပြောတယ်: စာဖတ်သူတွေက "သင့်စာအုပ်ထဲ နစ်မြုပ်ဖို့ လွယ်ကူတယ်"။
• သုံးသပ်ခြင်း အကွာအဝေး။ ဖြစ်ရပ်တွေကို ဘယ်လိုပြီးဆုံးသွားလဲ သိနိုင်တဲ့ ပုံပြင်ပြောသူတစ်ယောက်က ပြန်ပြောတယ်။ ဒီအကွာအဝေးက ဇာတ်လမ်းကြီးတွေ၊ မိသားစု သမိုင်းကြောင်းတွေနဲ့ ပြန်ပြောတဲ့ ဇာတ်လမ်းအဖြစ် တင်ပြတဲ့ အားလုံးနဲ့ ကိုက်တယ်။ ဇာတ်လမ်းပြောသူက ဖြစ်ရပ်တွေကို နောက်ပိုင်းအချိန်ကနေ ပြန်ပြောနေလို့ အချိန်အချက်အလက်တွေကို ရွေးချယ်ပြီး စီစဉ်ပြသလို့ရတဲ့ လွတ်လပ်မှုလည်း ဒီအကွာအဝေးက ပေးတယ်။
• ကိရိယာအပြည့်အစုံ။ The Write Practice က ရေတွက်ထားတာက အတိတ်ကာလ ပုံပြင်ပြောချက်တစ်ခုမှာ ခွင့်ပြုထားတဲ့ ကြိယာပုံစံ ခန့်မှန်း ၁၂ မျိုးရှိပြီး ပစ္စုပ္ပန်အတွက်ကတော့ လေးမျိုးလောက်သာ ရှိတယ်။ အတိတ်ပြန်ခန်းတွေက အတိတ်အခြေအနေ ကြိယာ ("သူ ပြောခဲ့တယ်") ကတဆင့် လွယ်လွယ်နဲ့ ထိုးသွင်းလို့ရတယ်၊ ဘောင်ခတ်ပြီးသွားရင် ရိုးရိုး အတိတ်ကို ပြန်ရောက်နိုင်တယ်။

ပစ္စုပ္ပန်ကာလက ဘာတွေ ပေးလဲ

ပစ္စုပ္ပန်ကာလက စာဖတ်သူကို ဖြစ်ရပ်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက် နီးကပ်စေတယ်၊ ဒါပေမယ့် ဒီနီးကပ်မှုက စာရေးဆရာရဲ့ ရွေးချယ်စရာတွေအပေါ် ကန့်သတ်ချက်တွေပါ သယ်ဆောင်လာတယ်။

• ချက်ချင်းရမှုနဲ့ အရှိန်။ လုပ်ဆောင်ချက်တွေက အခု ဖြစ်နေသလို ဖတ်ရတယ်။ The Write Practice ရဲ့ အားသာချက် စာရင်းထဲမှာ ရုပ်ရှင်ဆန်ဆန် ခံစားချက် (ပစ္စုပ္ပန်ကာလကို ရုပ်ရှင်ရဲ့ ဇာတ်လမ်းပြောနည်းနဲ့ တူညီတဲ့ အခြေအနေလို့ Updike ကာကွယ်ပြောတာကို ကိုးကားထားတယ်)၊ တကယ့်အချိန်အချာကျ လုပ်ဆောင်ချက် ဘောင်တွေနဲ့ နက်ရှိုင်းတဲ့ အမြင်ထောင့်နဲ့ သဘာဝကျတဲ့ တွဲဖက်မှုတွေ ပါတယ်။
• အာမခံချက် မပါတဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှု။ ပထမပုရိသ အတိတ်ကာလ ပုံပြင်ပြောသူတစ်ယောက်က ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြဖို့ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့တယ်၊ The Novelry က ပစ္စုပ္ပန်ကာလက ဒီသဘောပေါ်လာတဲ့ ဘေးကင်းမှုကို ဖယ်ရှားတယ်လို့ မှတ်သားထားတယ်၊ ဒါက ပုံပြင်ပြောသူရဲ့ အသက်ရှင်ချင်းရှင်မှုက မေးခွန်းဖြစ်နေတဲ့အခါ အရေးကြီးတယ်။ ဒီသဘောဖက်လွှင့်ချက် မရှိရင် စာဖတ်သူက နောက်ဆုံး အခန်းမှာ ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ သေချာသွားတတ်တယ်။
• အသံကို ရှေ့တင်တဲ့ အမျိုးအစားတွေမှာ နီးကပ်မှု။ The Novelry က အချစ်ဇာတ်လမ်းမှာ ပစ္စုပ္ပန်ကာলဆီ ရွှေ့လာမှုတစ်ခုနဲ့ လူငယ် စာပေမှာ တိုးတက် အသုံးပြုလာမှုကို မြင်တယ်၊ အဲ့ဒီနေရာတွေမှာ စာဖတ်သူတွေက ဇာတ်လမ်းသူရဲကောင်းနဲ့ စာဖတ်သူအကြား ပိတ်ထားတဲ့ ကွက်လပ်ကို ဆုပေးတယ်။ အလယ်တန်းအရွယ် စာပေကတော့ အတိတ်ကိုပဲ ဆက်နှစ်သက်တယ်လို့ သူ့ရဲ့ တည်းဖြတ်သူတွေ ထပ်ပြောတယ်။

ချက်ချင်းရမှု အချက်နဲ့ သူ့အကန့်အသတ်တွေ

ဒီအပိုင်းက ပစ္စုပ္ပန်ကာလရဲ့ အားသာချက်တွေ အားလုံးကို မေးခွန်းထုတ်တယ်: ချက်ချင်းရမှုက စာဖတ်သူကို တကယ် ပိုမြန်စေလားဆိုတာပါ။

ချက်ချင်းရမှုက ပစ္စုပ္ပန်ကာလရဲ့ ရောင်းကွက် အချက်ပါ၊ ဒါက တကယ့်ကို ရှိပေမယ့် များသောအားဖြင့် အလွန်အကျွံ ကြေညာခံရတယ်။ ဒါက အာရုံအပေါ် တောင်းဆိုချက်တစ်ခုပါ၊ အရှိန်ရဲ့ အာမခံချက် မဟုတ်ဘူး: နှေးတဲ့ ဇာတ်ခန်းက ပစ္စုပ္ပန်ကာလမှာလည်း နှေးတယ်၊ တင်းကျပ်တဲ့ ဇာတ်လမ်းက အတိတ်မှာလည်း တင်းကျပ်နေတယ်။ ကုန်ကျစရိတ်တွေက ကွေ့ကျော်နေတယ်။ စာဖတ်သူ အချို့က သဘောအရ ဒီပုံစံကို မကြိုက်ကြဘူး၊ The Write Practice က Philip Pullman ရဲ့ စကားကို ကိုးကားတယ်: "ငါက လောင်းကျပ်စေခံရသလို ခံစားရတယ်၊ အမြဲ ချက်ချင်းဖြစ်နေတာနဲ့ ထိုးကပ်နေတယ်။" တစ်ခုတူတဲ့ ဆောင်းပါးက သတင်းအရ တန်ဖိုးကိုလည်း ရေတွက်ထားတယ်၊ အတိတ် ပုံပြင်ပြောသူရဲ့ အပြည့်အစုံ အတိုင်းအတာနဲ့ ဆိုင်ရာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ကာလ လေးမျိုးလောက်သာ ရှိတယ်၊ ဒါက အချိန်ရွှေ့ပြောင်းမှုတွေနဲ့ နောက်ခံအကြောင်းအရာတွေကို ခက်ခဲစေတယ်။ ကာလနည်းနည်းနဲ့ ရေးနေရတဲ့ စာရေးဆရာက အချိန်အချိန်အခါအခါ ရွှေ့တဲ့အခါတိုင်း ပိုရှုပ်ထွေးသွားတယ်။ ဒါ့အပြင် ဇာတ်ခန်းတိုင်းက အခု ဖြစ်နေသလို ဖတ်ရလို့ ကာလက အပြိုင်အတန်း ဆိုင်ရာ လေးလံမှု သယ်ဆောင်တာ ရပ်သွားတယ်: ဘယ်ခဏတွေက အရေးအကြီးဆုံးလဲဆိုတာကို စာကြောင်းအရ မဟုတ်ဘဲ ဇာတ်ခန်းရဲ့ အရှည်၊ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖော်ပြခြင်းတွေနဲ့ စီမံပါ။ Writer's Digest က အတိတ်ပြန်ခန်း ပြဿနာထဲ လက်တွေ့ကျတဲ့ ထပ်ဆောင်း အချက်တစ်ခု ထည့်တယ်: ပစ္စုပ္ပန်ကာလ ဝတ္ထုတစ်အုပ်မှာ "had" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ဘယ်တော့မှ သုံးမှာ မဟုတ်လို့ နောက်ခံအကြောင်းအရာကို အခြားနည်းတွေနဲ့ ကိုင်တွယ်ရတယ်။

ရောစပ်ခြင်း စည်းမျဉ်းတွေ

ကာလ နှစ်မျိုးကို တစ်ဇာတ်လမ်းတည်းမှာ တွဲသုံးချင်ရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပုံစံတွေရှိရတယ်၊ အလွယ်တကူ ရွေးမရဘူး။ ဒါတွေကို ဖော်ပြချက် တစ်ခုခုနဲ့ လုပ်ရတယ်။

ဇာတ်ခန်းအလယ်မှာ အချက်ပြချက် မပါဘဲ ကာလ မပြောင်းပါနဲ့၊ အမှတ်အသား မပါတဲ့ ပြောင်းလဲမှုက အမှားလို ဖတ်ရတယ်၊ head-hopping ရဲ့ ကာလဆိုင်ရာ ညီမျှခြင်းပါ။ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ရောစပ်ခြင်းမှာ ခိုင်မာတဲ့ ပုံစံတွေ ရှိတယ်: တစ်ကြောင်းကို ပစ္စုပ္ပန်၊ တစ်ကြောင်းကို အတိတ်နဲ့ လည်ပတ်တဲ့ ကာလနှစ်ခုမျိုး ဝတ္ထုတွေ၊ အတိတ်ဇာတ်လမ်းကို ပြန်ပြောရင်း စာဖတ်သူကို ပစ္စုပ္ပန်နဲ့ စကားပြောတဲ့ ဘောင်ခတ် ပုံပြင်ပြောသူတွေ (The Write Practice က Midnight's Children နဲ့ A Tale of Two Cities ကို ထောက်ပြတယ်)၊ ဒါ့အပြင် သတင်းအရ ဘာမှ မဟုတ်ဘဲ ဇာတ်ခန်း ကွက်ခြားချက်တွေနဲ့ အမှတ်အသားပြုတဲ့ အတိတ်ပြန်ခန်းတွေပါ။ ဘယ်ပုံစံကိုပဲ ရွေးရွေး ဒါက စာအုပ်ရဲ့ စည်းမျဉ်းတစ်ခုပါ၊ အမြင်ထောင့်နဲ့ အတူတူ အဆင့်အတန်းထဲ ရှိတယ်၊ သင့်ရဲ့ ဇာတ်လမ်းမှတ်တမ်းကျမ်းထဲ ရေးသင့်တယ်: ရှည်လျားတဲ့ ပရောဂျက်တစ်ခုလုံးမှာ ကာလ လွဲသွားမှုက စာဖတ်သူက နာမည် မခေါ်နိုင်ဘူးပေမယ့် ခံစားရတဲ့ ဇာတ်လမ်းညီညွတ်မှု အမှားတစ်ခုပါ။ ဒါကြောင့် ကာလနဲ့ စပ်စီတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ပရောဂျက်ရဲ့ အရေးအသား စည်းမျဉ်းတွေထဲ ရေးမှတ်ဖို့ လိုတယ်။

ဇာတ်လမ်းတွဲ ရေးသူတွေအတွက်

ကာလတစ်ခုကို နှစ်ပေါင်းများစွာ တစ်သမတ်တည်း ထိန်းနိုင်ဖို့က ဇာတ်လမ်းတွဲ ရေးသူတွေရဲ့ အဓိက စိန်ခေါ်မှုတွေထဲက တစ်ခုပါ။

တစ်သမတ်တည်းရှိမှုက ဝက်ဘ်ဇာတ်လမ်းတွဲ အတိုင်းအတာမှာ ပိုခက်ခဲလာတယ်၊ ပရောဂျက်တစ်ခုက နှစ်ပေါင်းများစွာနဲ့ အခန်း ထောင်ချီ လည်ပတ်တယ်။ သင် ထိန်းနိုင်တဲ့ ကာလကို ရွေးပါ၊ အတိတ်ပြန်ခန်း သဘောသဘာဝကို တစ်ကြိမ်တည်း သေချာပါ၊ ဒါ့အပြင် ပရောဂျက်ရဲ့ အရေးအသား စည်းမျဉ်းတွေထဲ အမြင်ထောင့်နဲ့အတူ ဒါတွေကို ထားပါ။ ပစ္စုပ္ပန်ကာလက cliffhangerတွေနဲ့ အခန်းအဆုံးသတ် ဆွဲအားနဲ့ သဘာဝကျကျ တွဲပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် ဒီတွဲဖက်မှုက စည်းမျဉ်း မဟုတ်ဘဲ ယိမ်းချက်ပါ၊ အတိတ်ကာလ ဇာတ်လမ်းတွဲ အများအပြားကလည်း လူတိုင်း လိုချင်နိုင်တဲ့ ရှေ့ဖိအား အားလုံး ထုတ်ပေးကြတယ်။ ဒါပေမယ့် နှစ်ပေါင်းများစွာ တစ်သမတ်တည်း ရှိနေဖို့က ပိုခက်တာမို့ ကာလ ရွေးချယ်မှုကို ပထမဦးစားပေါ ပေးထားသင့်တယ်။

ဆုံးဖြတ်ခြင်း

နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဖတ်ရှုမှု အတွေ့အကြုံနဲ့ ချရပါ၊ စည်းမျဉ်းသက်သက်နဲ့ မဟုတ်ဘူး။ နမူနာ စာမျက်နှာ နှစ်ရွက်လုံးကို အချိန်ပေးပြီး ဖတ်ပါ၊ ချက်ချင်း မဆုံးဖြတ်ပါနဲ့။ ကာလနဲ့ အမြင်ထောင့် နှစ်ခုလုံးက အတူတူ တိုင်းတာရမှာပါ။

ဖွင့်ပိုဒ် စာမျက်နှာ အတူတူကို ကာလ နှစ်မျိုးနဲ့ ရေးပြီး တစ်ခုပြီးတစ်ခု ပြန်ဖတ်ကြည့်ပါ။ တစ်ခုစီက အကွာအဝေး၊ အသံနဲ့ နောက်ခံအကြောင်းအရာ အစီအစဉ်အပေါ် ဘာလုပ်လဲဆိုတာ သတိထားမိပါ။ ဒါ့နောက် ရွေးပါ၊ စည်းမျဉ်းကို ရေးမှတ်ပြီး အခန်း ၁၂ မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်တောင်းဆိုတာ ရပ်ပါ။ ဒီအဆင့်လေးက နောက်ပိုင်း အခန်း အများအပြားရဲ့ အခြေအနေကို သတ်မှတ်ပေးလိုက်တယ်။ အမြင်ထောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကလည်း ဒါနဲ့အတူ လိုက်လာတယ်၊ အတူတူ သေချာစဉ်းစားထားသင့်တယ်။