คำไพเราะ (euphemism)

คำไพเราะคือ "การแทนคำหรือสำนวนที่อาจล่วงเกินหรือไม่น่ารับฟังด้วยสิ่งที่น่ารับฟังหรือไม่ล่วงเกินกว่า" คำนี้มาจากกรีก euphemia ถ้อยคำแห่งศุลฤกษ์ จาก eû ที่แปลว่าดี และ phḗmē ถ้อยคำพูด และกรีกโบราณใช้ตัวคำนี้เองอย่างเป็นคำไพเราะ หมายถึงการรักษาความเงียบอันศักดิ์สิทธิ์ บทความจัดวิธีสร้างคำไพเราะออกเป็นทางเดินที่คุ้นเคย: การดัดเสียงและคำสาบานที่ถูกตัดหรือปลอมทรง (Jeez, gosh และคำ F), การแทนที่ความหมาย (ถูกปลดออกแทนคำถูกไล่ออก), การยืมคำต่างภาษา (enceinte แทนคำตั้งครรภ์, abattoir แทนคำโรงฆ่าสัตว์), การครอบคำที่พูดวนพ้นแนวคิดไปเลย, การพูดต่ำกว่าความจริง (หลับสนิทแล้วแทนคำตายแล้ว) และอุปมา (ไปรดน้ำหน่อย)

คำไพเราะยังสึกหรอได้เหมือนของใช้ หมวดอายุการใช้งานของบทความบรรยายลู่วิ่งคำไพเราะ (euphemism treadmill) หรืออีกชื่อว่าวงจรคำไพเราะ (ชารอน เฮนเดอร์สัน เทย์เลอร์, 1974): คำสุภาพแต่ละคำดึงเอามลทินของสิ่งที่มันเรียกขึ้นชื่อมาติดตัวจนได้ แล้วก็ถูกแทนที่ต่อไปโดยไม่รู้จบ ห้องน้ำรับช่วงต่อจากส้วม และคำเรียกโรคภัยกับคำเรียกสติปัญญาหมุนอยู่ในวงจรเดียวกัน ฝาแฝดมืดของมันคือ doublespeak แบบรัฐและทหารที่บทความรวบรวมไว้ ตั้งแต่ sunshine units สำหรับการปนเปื้อนกัมมันตรังสี ไปจนถึง enhanced interrogation techniques สำหรับการทรมาน สำหรับนักเขียน คำไพเราะคือเสียงเล่าเรื่อง: สิ่งที่ผู้เล่าพูดตรง ๆ ออกมาไม่ได้ และประโยคงอตัวไปทางไหนเพื่อเลี่ยงมัน วาดผู้พูดได้คมเทียบอุปมาชิ้นไหนก็ได้ และคำไพเราะที่ตกยุคตามกาลเวลาจัดวางตัวละครไว้ในยุคสมัยได้เที่ยงพอ ๆ กับเครื่องแต่งกาย