Farce (တံခါးပိတ်ဖွင့် ဇာတ်ကွက်ရှုပ် ဟာသ)

Farce (တံခါးပိတ်ဖွင့် ဇာတ်ကွက်ရှုပ် ဟာသ) ကတော့ မဖြစ်နိုင်စွာ ဆန်ဆန် ဇာတ်ကြောင်းတွေ၊ ပုံသေ (သို့) အလွန်အမင်း ဇာတ်ကောင်တွေ၊ ကိုယ်လက် ဟာသနဲ့ နားမလည်မှုတွေပေါ်မှာ မှီထားတဲ့ ဟာသ ပုံစံပါ။ သူ့ရဲ့ လက္ခဏာပျံက "ဇာတ်သိမ်းခန်းဆီ အရူးအမူးဆန်တဲ့ စွမ်းအင်နဲ့ တိုးတက်လာတဲ့ အရှိန်" ပါ၊ တံခါးတွေ ပိတ်ဖွင့်သံတွေ၊ လျင်မြန်တဲ့ ဝင်ထွက်မှုတွေ၊ တစ်ကယ့်ကို လွတ်သွားတတ်တဲ့ ဇာတ်ကောင်တွေ၊ လူမှားမှုတွေနဲ့ ဝတ်ရုံလှည့်ဖျားမှုတွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားပြီး၊ Dramatic irony (ဇာတ်ကောင်တွေ မသိပေမယ့် ပရိသတ်က သိနေတာ) က ပရိသတ်ကို ရှုပ်ထွေးမှုထက် အမြင့်မှာ ထားပေးတယ်။ ဒီစကားလုံးက ပြင်သစ်ဘာသာရဲ့ "ထည့်စရာ" (stuffing) ကနေ လာပြီး၊ အလယ်ခေတ် ဘာသာရေး ပြဇာတ်တွေထဲ ခေတ္တ ထည့်သွင်းကြတဲ့ တီထွင် တင်ဆက်မှုတွေကို ဆိုလိုတာပါ။ ရောမခေတ်ဟောင်းရဲ့ Atellan ပြဇာတ်ကို အီတလီရိုးရာရဲ့ အစောဆုံး farce လို့ ဖော်ပြထားတယ်၊ ၁၃ ရာစု နောက်ပိုင်းကနေ လူကြိုက်များလာတယ်၊ အလယ်ခေတ်နဲ့ ပြန်းပွားနှောင်းပိုင်း ပြင်သစ်က farce ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေသေးပြီး၊ အကျော်ကြားဆုံးကတော့ La Farce de maître Pathelin (၁၄၆၀ ခန့်) ပါ။ အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ အမျိုးအစားတွေမှာ backstage၊ tragic နဲ့ bedroom farce တို့ ပါဝင်တယ်။

အိမ်နီးချင်းတွေနဲ့ ကြားထဲက မျဉ်းကွက်ကတော့ ရည်ရွယ်ချက်ပါ၊ ဆောင်းပါးအရ: farce က အရှက်တင်စရာ ဇာတ်ပိုင်းတွေ၊ ဗက်ဗက်ဆန်မှု၊ satire၊ parody နဲ့ ကိုယ်လက် ဟာသတွေကို ကိရိယာတွေအဖြစ် သုံးတယ်၊ ဒါကြောင့် Satire (တင်စားဝေဖန်ခြင်း) နဲ့ Parody (လှောင်ပြောင်စွာ တုရေးခြင်း) တို့က ဇာတ်လမ်းရဲ့ ဦးတည်ချက် မဟုတ်ဘဲ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေပါ။ Satire က ချို့ယွင်းချက်တွေနဲ့ အလွဲသုံးစားမှုတွေကို လူတစ်ဦး၊ အဖွဲ့အစည်း (သို့) လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီး တစ်ခုလုံး တိုးတက်ဖို့ စော်ကားတုံ့ပြန်စေဖို့ ရယ်စရာအဖြစ် မြင်သာစွာ ကြီးမားစေတယ်၊ farce ကတော့ ရယ်မှုကိုယ်တိုင်ကိုပဲ လိုချင်တယ်၊ သူ့ရဲ့ အာရုံစိုက်ရာက အဖွဲ့အစည်း မဟုတ်ဘဲ ဇာတ်ကောင်တွေ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ ဒုက္ခဖြစ်ပါတယ်။ Parody ကတော့ တုပြီး လှောင်ပြောင်ဖို့ သီးခြား လက်ရာတစ်ခု (သို့) အမျိုးအစားတစ်ခု လိုအပ်ပေမယ့်၊ parody တစ်ခုကို farce အဖြစ် တည်ဆောက်လို့ရတယ်၊ ဆောင်းပါးရဲ့ ဥပမာကတော့ တုရုပ်ရှင် (spoof film) ပါ။ ဒါ့အပြင် absurdism က စည်းမျဉ်းတွေကို စွန့်ပစ်လိုက်တာနဲ့ ကွာပြီး၊ farce ကတော့ ယေဘုယျအားဖြင့် အနည်းဆုံး အနည်းငယ်ရှိတဲ့ ယုတ္တိနဲ့ ဇာတ်ကြောင်း ဆက်လက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားတယ်: မဖြစ်နိုင်တာကို တကယ်ဟန်ဆောင် တည်မှန်အောင် ကပြတယ်။

ယုတ္တိအောက်ခံ အမြှော်အမြင်ကြောင့်ပဲ ဝတ္ထုရှည် စာရေးသူတွေ ဒီပုံစံကို ဇာတ်ခန်းတစ်ခုအဖြစ် လက်တွေ့ ကိုင်ကြတာပါ။ ဆောင်းပါးက ဒီပုံစံကို မကြာခဏ တိုတောင်းပြီး၊ ခွဲထွက်တစ်နေရာတည်းမှာသာ ကျဉ်းကျဉ်းသွားတယ်လို့ ဖော်ပြတယ်: လျှို့ဝှက်ထားတဲ့ အမည်တွေနဲ့ နီးကပ်မိကုန်တာတွေနဲ့ ကိုယ်ပိုင် လည်ပတ်နေတဲ့ ယန္တရားတစ်ခုကို ပိုကြီးတဲ့ ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုရဲ့ အခန်းတစ်ခုထဲ ထည့်သွင်းလို့ရတယ်၊ တစ်ခန်းတည်းအတွင်းမှာ အခန်းကြောင်း တစ်ခုလုံးရဲ့ ရွှေ့လျားမှုကို ထုတ်ပေးပြီး၊ ပတ်လည်က ဇာတ်လမ်းကတော့ သူ့ရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို မထိခိုက်ဘဲ ဆက်ထားနိုင်တယ်။ ထီးဖြစ်တဲ့ Comedy (ဟာသဇာတ်လမ်း) စာမျက်နှာကိုလည်း ကြည့်ပါ၊ သူ့ရဲ့ ဂန္ထဝင် မျိုးရိုးက farce ကို အဓိက ကိုင်းခွဲတစ်ခုအဖြစ် ရေတွက်ထားပြီးသားပါ။