အမျိုးအစား
ဒဏ္ဍာရီ (myth)
Folklore အမျိုးအစားတစ်ခု: လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုထဲမှာ အခြေခံကျတဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ကစားတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေ၊ ဘယ်သူမှ တကယ် မှန်ကန်တယ်လို့ ယူဆခြင်း ရှိမရှိနဲ့ လုံးဝ မဆိုင်ဘူး။
ဒဏ္ဍာရီ (myth) ကတော့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုထဲမှာ အခြေခံကျတဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ကစားနေတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေ အဓိက ပါဝင်တဲ့ folklore အမျိုးအစားတစ်ခုပါ။ ပညာရှင်တွေအတွက် မှန်ကန်မှု ရှိမရှိက ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ဒဏ္ဍာရီ ဖြစ်မဖြစ် ဆုံးဖြတ်ရာမှာ လုံးဝ အရေးမကြီးဘူး၊ "မှားနေတဲ့ ယုံကြည်ချက်" လို့ အဓိပ္ပာယ် သုံးနေကြတဲ့ နေ့စဉ် အသုံးအနှုန်းနဲ့ မတူပါဘူး။ လက်တွေ့ ခွဲခြားချက်တွေ: ဒဏ္ဍာရီတွေမှာ များသောအားဖြင့် သမိုင်းမှတ်တမ်း အခြေခံ မရှိတဲ့ အဝေးသီယာ ကာလတစ်ခုထဲမှာ နတ်ဘုရားတွေ၊ နတ်သား နတ်သမီးတွေ (သို့) အခြား သဘာဝလွန် ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပါဝင်တတ်ပြီး ရာဇဝင်ပုံပြင် (legend) တွေကတော့ လူသားတွေနဲ့ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်မှု၊ စစ်ပွဲတွေ၊ မင်းဆက်တွေကို ဗဟိုပြုတယ်၊ ပြည်သူ့ ရိုးရာပုံပြင်တွေနဲ့ ကြောင်းပြောပုံပြင်တွေကတော့ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သန့်သန့် ဇာတ်လမ်းတွေ မဟုတ်ကြဘူး။ ယဉ်ကျေးမှုတွေနဲ့ ယုံကြည်မှု အယူအသားတွေ ပြောင်းလဲလာသည်နဲ့အမျှ ဇာတ်လမ်းတွေလည်း အမျိုးအစားပြောင်းလဲ သွားတတ်ပါသေးတယ်။
ဝတ္ထုရေးဆရာတွေအတွက် ဒဏ္ဍာရီကတော့ ကမ္ဘာတည်ဆောက်ခြင်းရဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံး အလွှာပါ: နတ်ဘုရား အစုအဝေး၊ ကမ္ဘာဖန်တီးမှု ဇာတ်လမ်းတွေ၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ရှင်းပြဖို့ ပြောဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာတွေ။ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တစ်ခု တီထွင်ခြင်းကတော့ Mythopoeia ပါ၊ Tolkien က sub-creation အဖြစ် ကာကွယ် ပြောခဲ့တဲ့ အလေ့အကျင့်ပါ၊ ရှည်လျားတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ခုမှာလည်း ပြောပြပုံ အမျိုးမျိုး အောက်မှာ ရှိတဲ့ အခြေခံ မှန်ကန်ချက်ကို တစ်သမတ်တည်း မှန်အောင် ထိန်းထားရမယ်။