Saga (ဆာဂါ)

Saga တွေကတော့ အိုက်စလန်မှာ၊ အနည်းငယ် နည်းသလောက် ဆိုရရင် စကန်ဒီနေးဗီးယားရဲ့ အခြားနေရာတွေမှာ ဖွဲ့ဆဲ စကားပြော ဇာတ်လမ်းတွေနဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေပါ၊ အလယ်ခေတ်က စတင်ပေါ်ထွက်ခဲ့ပေမယ့် နောက်ဆက်တွဲ ရာစုနှစ်တွေအထိ ဆက်လက် ဖွဲ့ဆဲ ခံရတယ်။ Old Norse saga မှာ "ပြောဆိုချက်၊ ထုတ်ဖော်ချက်၊ ပါးစပ် မှတ်တမ်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အင်္ဂလိပ် "say" နဲ့ "saw" ရဲ့ ဆွေမျိုး စကားလုံးပါ၊ ပညာရှင်တွေက ၁၇၀၀ ပြည့်နှစ်တွေမှာ ဒီစကားလုံးကို အင်္ဂလိပ်လို ချေးယူ သုံးစွဲခဲ့ကြတယ်။ မီဒီဗယ် သမိုင်းရေးသားမှုအတွက် ထူးခြားချက်ကတော့ သူတို့ကို လက်တင်ဘာသာ မဟုတ်ဘဲ ဌာနေ Old Norse ဘာသာနဲ့ ရေးသားခဲ့ကြတာပါ။ အသိအမှတ်ပြုခံရဆုံး အမျိုးအစားဖြစ်တဲ့ Icelanders ရဲ့ saga တွေ (မိသားစု saga တွေ၊ အဓိကအားဖြင့် ၁၃ ရာစု) မှာ ဗိုက်ကင်း ခရီးစဉ်တွေ၊ အိုက်စလန်ဆီ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်မှုတွေနဲ့ အိုက်စလန် မိသားစုတွေအကြား ရန်ဘက်များ ပါဝင်တယ်၊ သူ့ဘေးမှာတော့ Snorri Sturluson ရဲ့ Heimskringla လို ဘုရင်များရဲ့ saga တွေ၊ ဒဏ္ဍာရီနဲ့ ဝေးလွင့်တဲ့ သမိုင်းတွေ ရောစပ်ထားတဲ့ ဒဏ္ဍာရီ saga တွေ၊ ချီဗားလရီ၊ ခေတ်ပြိုင်နဲ့ သူတော်စင် saga တွေလည်း ရပ်တည်ကြတယ်။

မိသားစု saga တွေကတော့ မျိုးဆက်များစွာ ကျော်လွန်တဲ့ စာအုပ်တွဲရဲ့ တိုက်ရိုက် ဘိုးဘော်ပါ: ချထားရာ နေရာတစ်ခုတည်း၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်တိုက်နေတဲ့ အမျက်ဒေါသတွေ၊ ဆက်စပ်နေတဲ့ ဇာတ်ကောင် ရာပေါင်းများစွာ။ ဒါကတော့ ၁၃ ရာစု အဝတ်အစားနဲ့ ဖော်ပြထားတဲ့ ဝတ္ထု စာအုပ်တွဲ ရေးနည်းရဲ့ စီမံခန့်ခွဲရမဲ့ ပြဿနာပါ။