เทคนิคร้อยแก้ว
ลิโททีส (litotes)
การพูดต่ำกว่าความจริงอย่างประชดโดยอาศัยการปฏิเสธ: กล่าวปฏิเสธเพื่อยืนยันเชิงบวก ไม่แย่จึงหมายถึงดี ไม่ใช่เรื่องเล็กจึงหมายถึงเรื่องใหญ่
ลิโททีสคือ "โวหารอย่างหนึ่งและรูปแบบหนึ่งของไอรอนีที่เน้นประเด็นโดยกล่าวปฏิเสธเพื่อยืนยันเชิงบวก" และเป็น "รูปแบบหนึ่งของการพูดต่ำกว่าความจริง" กลไกของมันคือประโยคปฏิเสธสองชั้น: ไม่แย่ แทนคำว่า ดี, ไม่ต่าง แทนคำว่า เหมือน, "We are not amused" ของราชินีวิกตอเรีย, ดาบของกวี Beowulf ที่ "ไม่ใช่สิ่งไร้ประโยชน์" การปฏิเสธลดความหนักของถ้อยแถลงไว้ และผู้อ่านเป็นผู้ชดเชยเอง ซึ่งเป็นเหตุผลที่ประโยคปฏิเสธเหล่านี้ "มักให้ผลแบบพาราด็อกซ์คือกลับกลายเป็นการกล่าวเกินจริง" โวหารนี้ยังทำงานได้อีกแบบคือ "ใช้เป็นคำไพเราะเพื่อลดความรุนแรงของข้อสังเกต"
สำหรับนักเขียนนิยาย ลิโททีสคือเสียงเขียน: ผู้เล่าเรื่องที่ไม่ยอมชมโดยตรง ที่ไม่ยอมบอกว่าตนเองไม่สนใจนัก บ่งบอกตัวละครได้เร็วกว่าย่อหน้าแห่งการสารภาพทั้งย่อหน้า มันคือภาพสะท้อนของอติพจน์ คือการพูดเกินจริงที่ถูกพลิกกลับด้านในออก และมันไล่เฉดจากไอรอนีเข้าหาคำไพเราะทุกครั้งที่การปฏิเสธทำให้ข้อเท็จจริงอันหนักหน่วงนุ่มนวลลง แทนที่จะทำให้คมขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- Wikipedia: Litotes fetched 2026-10-16