Irony (သရော်မှုတရား)

Irony (သရော်မှုတရား) ဆိုတာ "မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ဖြစ်နေသလို ထင်ရတာနဲ့ တကယ်ဖြစ်နေတာ (သို့) မျှော်လင့်ရမယ့်အရာကြားက တစ်ဖက်တစ်ချက်ဆန့်ကျင် ချထားခြင်း" ပါ။ ဒီစကားလုံးက ဂရိ eirōneia ကနေ လာပြီး၊ အလယ်ခေတ်မတိုင်ခင် ရှေးဟာသပွဲ (Old Comedy) ထဲက eiron ဆိုတဲ့ ပုံသေ ဇာတ်ကောင်ကို နာမည်ပေးထားတာပါ၊ ရှိတဲ့ဉာဏ်ထက် လျှော့ပြီး ဟန်ဆောင်ပြီး ကြွားလုံးတက်တတ်တဲ့ alazon ကို အနိုင်ယူတဲ့ သူပါ၊ Plato ရဲ့ Socrates မှာတော့ နားထောင်သူက သိစေချင်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အတုယူ ဆောင်ရွက်ခြင်း အဓိပ္ပာယ် ရလာတယ်၊ လက်တင် ironia က ဂန္ထဝင် ရီတောရစ် ပညာရှင်တွေရဲ့ ကိရိယာအိတ်ထဲမှာ နေခဲ့ပြီး၊ ၁၆ ရာစုမှာမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဆီ ဝင်လာတယ်။ ရိုမန်တစ်ခေတ်ကတော့ ဒီအဓိပ္ပာယ်ကို တစ်ဖန် ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြန်တယ်၊ Friedrich Schlegel နဲ့ ဂျာမန် ရိုမန်တစ်ပညာရှင်တွေက irony ကို အတည်ပြုခြင်းနဲ့ ငြင်းပယ်ခြင်းအကြား အလှည့်ကျ ပြောင်းလဲနေတဲ့ ဒဿနဆိုင်ရာ သဘောထားတစ်ခုအဖြစ် ယူဆကြတယ်။

ဆောင်းပါးက ဒီထီးကို အမျိုးအစားတွေနဲ့ ခွဲတယ်။ စကားလုံးအရ သရော်မှု (verbal irony) က ပြောချက်တစ်ခုရဲ့ စစ်ဆေးရတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ အပြင်ပေါ် ဖော်ပြထားတဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ရှင်းရှင်လင်းလင်း ကွာနေပြီး ဒီကွာဟချက်ကို ပြောသူက ရည်ရွယ်ထားတာပါ။ Dramatic irony (ဇာတ်ကောင်တွေ မသိပေမယ့် ပရိသတ်က သိနေတာ) က ဇာတ်ကောင်တွေ မသိတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ပရိသတ်ကို ပေးလိုက်ပြီး စာဖတ်သူကို အသာစီးနေရာမှာ ထားတယ်၊ ကရုဏာသုတ် သရော်မှု (tragic irony) ကတော့ သူ့ရဲ့ အမျိုးအစား အထူးတစ်ခုပါ။ အခြေအနေဆိုင်ရာ သရော်မှု (situational irony) က ဖြစ်ရပ်တစ်ခုရဲ့ တကယ့်ရလဒ်က ယုတ္တိရှိစွာ မျှော်လင့်ခဲ့ရတဲ့ အတိအကျ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်စေတာပါ၊ cosmic နဲ့ romantic irony ကတော့ မကိုက်ညီမှုကို ပိုဝေးအောင် တွန်းပို့တယ်၊ ကံကြမ္မာ (သို့) စာရေးဆရာကိုယ်တိုင်က တားဆီးပေးတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကတော့ ရေပန်းစားလာလို့ ဘေးပါသွားရှိတယ်: ဆောင်းပါးက မှားယွင်းစွာ သုံးမှု အငြင်းပွားချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားတယ်၊ မျက်နှာပြင်အဓိပ္ပာယ်နဲ့ အောက်ခြေအဓိပ္ပာယ် တစ်ခုတည်း မဖြစ်ရ ဆိုတဲ့ Fowler ရဲ့ စည်းမျဉ်းကနေ၊ ဒီစကားလုံးမှာ ရှင်းလင်းတဲ့ အဓိပ္ပာယ် လုံးဝ မရှိတော့ဘူးဆိုတဲ့ သက်သေအဖြစ် ကိုးကားခံရတဲ့ ၁၉၉၆ ခုနှစ် "Ironic" သီချင်းအထိပါ။ ဒီအဘိဓာန်က အားကိုးအားထား အများဆုံး သုံးတဲ့ အမျိုးအစားကတော့ dramatic irony ပါ။